1982 yılında Birleşik Krallık ve
Arjantin arasında yaşanan Falkland
savaşı, her iki ülke içerisinde yaşanan siyasi düzeni kökten etkilemesinin
yanında, dünya tarih sayfalarına iz bırakmış sıcak bir savaştır. Arjantin Devleti
ve hükumetinin, 1982 yılı baharında Atlas okyanusunun güneyinde yer alan ve
yüksek düzeyde stratejik öneme sahip olan Falkland ve Güney Georgia adalarını,
işgal etmesi ile başlamıştır.
![]() |
Falkland Adaları Yeri |
Falkland Savaşı Öncesi
Gerilim
düzenli olarak yıllar içerisinde tırmanmıştı. 1982 yılına gelindiğinde Arjantin
yönetimine askeri cunta tarafından Leopoldo Galtieri getirilmişti.
Galtieri’nin o dönem kirli savaş olarak isimlendirilen cunta rejimi tarafından
seçilmesinde, 1981 yılında Galtieri’nin ABD’ye yaptığı ziyaret sırasında
komünist karşıtı olması ve Başkan Reagan’ın desteğini alması etkili olmuştur.
1981 yılında Arjantin Devlet Başkanı olan Galtieri’ nin klasik güney Amerika
diktatörlerinden pek bir farkı yoktu. Ancak, ülkeyi arka planda baskıcı bir
askeri cunta gücü yönetiyordu. Halkın içerisinde, 1976 yılında yaşanan darbe ile
yönetimi ele geçiren (24 Mart 1976’da
Arjantin’de yaşanan askeri darbe ile Peron yönetimi devrilmiştir) cunta rejimine
karşı büyük bir öfke vardı. Yaşanan bu gerginlik iki taraflı tırmanıyor ve Arjantin deki öfke gittikçe artıyordu. Haliyle içeride yaşanan bu
durumun ekonomiyi tetiklemesiyle, Arjantin’de yaşanan ekonomik krizin gittikçe tırmanmasına sebep oldu.
Galtieri tam bu durumda 1982 yılının
başlarından itibaren, hem ekonomik krizin etkilerini gidermek, hemde ülke içinde
milliyetçiliği körükleyerek düzeni sağlamak için aklına parlak bir fikir geldi
ve Falkland adaları üzerinde Arjantin
egemenliğini dillendirmeye başladı. Galtieri, İngiltere’nin kendisinden yaklaşık
12 bin kilometre mesafede bulunan bu ufak adalar için harekete geçmeyeceğini
tahmin ettiğinden bir oldu bittiye getirerek Falkland adalarını, Arjantin
topraklarına katmak amacı ile yaklaşık 12 bin kişilik Arjantin ordusunun, 2
Nisan 1982 günü Falkland adasına çıkma emrini verdi. Ancak, Darbeci Galtieri’nin
hesaba katmadığı bir şey vardı. İngiltere’de de kötü giden ekonomiyi toparlamaya
çalışan ve uyguladığı neo liberal politikaların halkta karşılığını bulması için
süre ve güvene ihtiyaç duyan İngiltere’nin Demir Leydi lakaplı Başbakanı
Margaret Thatcher’in da milliyetçi oyları devşirmek ve halkı oyalamak için
benzer bir olaya ihtiyaç duymasıydı.
İngiltere’de uygulanan yeni politikaların halk içerisinde
karşılık bulamaması üzerine zor durumda kalan Margeret Thatcher’ın imdadına,
Arjantin’de cuntanın halk üzerinde açtığı hasarı unutturmak ve aslında küçük bir
ada olan Falkland’a saldıran Leopoldo
Galtieri rejimi yetişmiş ve Margeret Thatcher hükumeti ile Kraliçe ortak aldıkları
karar ile Arjantin’in adaya asker çıkartması üzerine Falkland’a deniz ve hava
gücünü sevk etmiştir.
Falkland Savaşı
Falkland adalarına çıkan Arjantin askerleri ilk defa böyle soğuk
bölgelere gelmişti. Çünkü Arjantin’in sıcak ve yoksul kesimlerinden olan kuzey
bölgesinden toplanmışlardı. Buna karşılık adayı geri almaya gelen İngiliz
askerleri sayıca az (5 bin civarında) olmalarına rağmen iyi eğitilmiş usta
askerlerdi.
Savaşın başlaması ile birlikte İngiltere’ye yoğun bir diploması
desteğinde bulunulurken, Arjantin’e ise Avrupa devletleri ve ABD’den ambargo
haberleri gelmeye başlamış, uluslararası arenada Arjantin yalnız bırakılmıştır.
Dahası savaşın kazanılmasında deniz gücü ile bilinen İngiltere donanmasının
yanında, ayrıca hava gücünün etkili olmasının büyük payı vardır. İngiliz
donanmasında bulunan nükleer denizaltı, Arjantin donanmasının korkulu rüyası
olmuş ve savaşın gidişatında önemli rol oynamıştır.
2 Nisan 1982 günü Arjantin ordusunun
Falkland adalarına asker çıkarması ile başlayan savaş, 6 hafta boyunca sürmüş ve
14 Haziran 1982 günü Arjantinli askerlerin çekilmesi ile sona
ermiştir.
İngiltere, bu savaşı konum olarak çok uzakta olmasına rağmen,
teknolojik üstünlüğü ile kazanmıştır denilebilir. Ayrıca Arjantin ordusunun
teknoloji ve mühimmat yönünden üstün durumda olmaması bu savaşın aslında
kaybedileceğinin sinyallerini baştan vermiştir. Çünkü Arjantin’in elinde
bulunana füze sistemleri Fransa’dan alınmıştı. Falkland savaşı başladığında Fransızlar
füze kodlarını İngilizlere verdiğinden, Arjantinliler füze sistemlerini etkili
kullanamamıştır. Çünkü İngilizler füze güdüm sisteminin frekansını
karıştırıyordu. Savaşın ilk başlarında
düşman hedeflerini büyük bir başarı ile vuran Arjantin füzeleri (Exocet
füzeleri) artık hedef yerine dağlara taşlara gitmeye başlamıştır. İngilizlerin
Exocet füze kaynak kodlarına sahip olması, savaşın gidişatını değiştiren önemli
bir etken olarak görülmektedir. Çünkü Arjantin’in elinde olan ve ilk ateşlenen
exocet füzesi, H.M.S. Sheffield isimli en önemli İngiliz Destroyerini vurmuştur.
Daha sonra ilk atılan 4 exocet füzesinden üçü, hedefi vurmuş ve iki İngiliz
gemisini batırmış durumdaydı.
![]() |
Dönemin
İngiltere Başbakanı Margeret Thatcher Falkland Savaşını Kazanan İngiliz Askerleri ile Poz Verirken |
Ayrıca Arjantin ordusunun Fransa’dan
aldığı diğer mühimmatlara ait yedek parçalarında, savaşa giden süreçte gerilimi
tırmandığından, Avrupa ve ABD’nin Arjantin ile silah alışverişini kesmesi ile
sekteye uğramış ve envanter olarak eksik durumda bulunan Arjantin ordusu Falkland adalarını işgal etmiştir. Tüm
bunlara rağmen İngiltere’nin bu savaşı biraz şans yoluyla kazandığı, Arjantin
ordusunun 3 gün kadar dayanması durumunda İngiltere’nin zaten çekileceği ileri
sürülmektedir.
Falkland Savaşının Bilinmeyenleri
Falkland savaşından sonra intihar eden
Arjantinli gazi asker sayısı, savaşta ölen İngiliz askerlerinden fazladır.
(Kaynak BBC)
Nedeni ise
savaşı kaybeden Arjantinli askerler, Malvinas yani Falkland adalarından
ülkelerinde döndüklerinde, Arjantin halkı için savaş kaybetmenin utancını ve
cunta rejiminin oyuncağı olmayı sembolize etmeye başlamıştı. Bu sebepten
Arjantin’de Falkland gazileri dışlanmaya başlandı. Bu durum yıllar içerisinde
artan intiharlar ile kendisini göstermeye başlamıştır.
Resmi olarak savaş ilanı yapılmamış
bir savaştır. Neticesinde her iki taraftan toplamda 1000 kadar kişi
ölmüştür.(649 ölü Arjantin tarafından, 258 ölü İngiliz tarafından)
Falkland savaşı,
modern silahlarla birlikte harp taktiklerinin kullanıldığı ilk savaştır. İngiliz
kraliyet ailesinden Kraliçe Elizabeth ve Prens Philip’in üçüncü çocukları Prens
Andrew, bu savaşta bulunmuş ve Seaking helikopter pilotu olarak aktif bir
şekilde görev almıştır.
Arjantin halkı üzerinde Falkland savaşının etkisi bugün bile
devam etmektedir. Malvinas olarak isimlendirdikleri bölge için yapılan savaş
(orijinal dilde: La guerra de las Malvinas) sonucunda Leopoldo Galtieri rejimi
devrilmiştir. Bunun akabinde İngiltere’de ise tam tersi Falkland savaşında başbakan olan
Margaret Thatcher 1983 seçimlerini ezici bir oy çokluğu ile
kazanmıştır. Arjantin’ de rejimin devrilmesinden sonra Leopoldo Galtieri, 1986
yılında Askeri Mahkeme tarafından, Falkland savaşının kötü yönetilmesi sebep
gösterilerek yargılanmış ve 12 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.
Savaşın sona erdiği 4 yılın ardından
1986 yılında, Meksika’da düzenlenen Dünya kupası Çeyrek final kuraların da
kaderin bir cilvesi olsa gerek İngiltere, Arjantin ile eşleşmiştir. İkili
arasında devam eden mücadele 1-1 devam ederken, dünyaca ünlü Arjantinli Futbolcu
ve aynı zamanda bu karşılaşmanın ilk gölünü de atan Diego Armando Maradona, ceza sahası
içerisinde havadan gelen topa İngiltere kalecisi Shilton’un üzerinden bariz bir
şekilde sol eliyle topa vurarak golü atmış ve hakem golü vermiştir. Futbol
tarihine geçen bu gol ile birlikte Arjantin İngiltere’yi elemiş ve maçın
ardından Maradona “Maçtan önce bu karşılaşmanın savaş ile ilgili olmadığını
söylesekte, askerlerimizi küçük kuşlar gibi avladıklarını unutmadık
intikamımızı aldık” demiştir. Aradan yıllar geçtikten sonra da Maradona bu kez
“Topa vuran benim elim değil Tanrının eliydi” demiş ve topa bilerek elle
vurduğunu itiraf etmiştir. 1986 yılı dünya kupasını da Arjantin
kazanmıştır.
![]() |
Maradona'nın İngiltere'ye Elle Attığı Gol |
Günümüzde Falkland Adaları
Falkland adalarının ekonomisi tarım,
hayvancılık ve balıkçılık üzerinedir. Bugün Falkland adalarında yaşayanlar, İngiltere vatandaşı sayılmaktadır ve geçtiğimiz yıllarda İngiltere’nin bölgede
petrol arama faaliyetleri, adaların tekrar gündeme gelmesine sebep
olmuştur.
Yaşanan savaşın sonucunda İngiltere kazanmış ve Arjantin ordusu
askerlerini çekse de aslında resmi olarak kazanan yoktur. Arjantin devleti,
Güney Georgia ve Falkland adaları
üzerindeki hak iddialarını bugün dahi söyleyerek devam ettirmektedirler.
İngiltere ise adalar üzerinde egemenliğin tartışmaya gerek kalmayacak derecede,
kendilerine ait olduğunu öne sürerek bu konudaki diyalog çağrılarına kulaklarını
tıkamaktadır.
0 Yorumlar